Günün Yazısı
Forex İşlemlerinde Daha İyi Stop Emirleri (Scott Percival)
FOREX yatırımcıları için çok iyi yerleştirilmiş stop emirleri hayati önem taşır. Tipik bir Forex hesabında gerekli teminat yüzdesi o kadar düşüktür ki, tam kaldıraç kullanan bir işlemci, tek bir pozisyonda, eğer pozisyon yanlış yöne ilerlerse, net varlığının çok önemli bir miktarını kolayca kaybedebilir. Adı risk kontrolü olan bu oyunda hesabınızı ciddi kayıplardan korumanın anahtarı stop emridir.
Ancak, kesinlikle stop emri kullanmayan bazı işlemciler de tanıyorum. Genellikle bu durumun nedeni, bu oyuncuların işlemlerinin çok kısa vadeli olması (sadece birkaç dakika sürecek emirler gibi), işlemin başından sonuna kadar oyuncuların piyasaları izliyor olması ve piyasada ilk aleyhte gelişmede pozisyonu kapatmak için parmaklarının klavyenin üzerinde olmasıdır. Stop emrinin, “gözüne ışık tutulmuş tavşan” sendromunu önlemek için gerekli disiplini sağlayacağını veya stop emirlerinin, sistemleri çöktüğünde onları koruyacağını söyleyerek karşı çıktığımda bile, bu arkadaşların stop emri kullanmaya karşı çıktıklarını görüyorum. En sonunda, bu karşı çıkmanın, sık sık kazançlı işlemler sırasında durdurulmanın verdiği öfkeden kaynaklanabileceğini anladım.
Evet bu gerçekten sinir bozucu! 2004 yılında, sadece piyasayı test etmek için birkaç yüz dolar yatırarak ilk FOREX hesabımı açmıştım. Kendi kendime, “Pekala, ne kadar zor olabilir ki?” dediğimi hatırlıyorum. Kar hedeflerimi, stop mesafemin üç katına ayarlayacaktım ve böylece 1:3 risk/kazanç oranım olacaktı. Daha sonra, kâr elde etmek için yapmam gereken tek şey, işlemlerimin % 25’inden fazlasının doğru olmasıydı. Budalanın biri bile bunu becerir, öyle değil mi? Ancak bu budala becerememişti çünkü yaklaşık bir düzine işlemde sadece 2 pozisyonum hedefi bulmuştu. Diğer bütün işlemler stoplanmıştı. İnanamıyordum, neler oluyordu?
Bu durumun birkaç mantıklı açıklaması vardı. İlk ve en bariz neden, stop emirlerini çok yakına yerleştirmem olabilirdi. Fiyat hareketlerinin rasgele “gürültüleri” stoplarımı tetiklemiş olabilirdi. Diğer bir olasılık, aracı kurumumun işlem masasının veya piyasadaki bazı diğer ağır topların, “stop emri avına” çıkmış olabileceği idi. Bu konu üzerinde daha detaylı bir makale yazmıştım ancak temel olarak bu durum, piyasa oyuncularının, fiyatı, pek çok stop emrinin tetikleneceğini düşündükleri bir noktaya çıkarmaya çalışmalarını içerir. Bunun nedeni, ya piyasaya kendileri için daha iyi bir fiyattan girmek ya da mevcut pozisyonlarının çıkarına olacak bir yönde kartopu hareketi başlatmaktır.
Stop emirlerini çok yakına yerleştirme konusuna bir bakalım. Yatırımcılar bunu birkaç nedenden dolayı yapar. Bazı yatırımcılar, almak istedikleri maksimum riski içeren bir risk kontrol kuralına uyduklarından, diğerleri ise, stop için grafik üzerinde yanlış noktalar belirlediklerinden yaparlar. Bu durumların her birini ayrıntılı olarak ele alacağım.
Stop emri seviyesi, pozisyon miktarını belirlemeli, pozisyon miktarı stop seviyesini belirlememeli!
Para yönetimi ve risk kontrol kuralları mükemmeldir ancak onları doğru sırada uyguladığınızdan emin olun. Diyelim ana paranızın %1’inden fazlasını veya tek bir işlemde 50 $’dan fazla miktarı riske atamayacağınız bir kurala göre işlem yapacaksınız. 0,6600 seviyesinde NZD/USD paritesinde 10.000 dolarlık kısa pozisyon almaya karar verdiniz. Bunun anlamı her bir pip hareketinin 1.00 $ olacağıdır. Bu nedenle stop emriniz, 0.6650 seviyesinde 50 pip olmalıdır öyle değil mi?
Aslında pek öyle değil. Para yönetim kuralını ve pozisyon miktarımızı alıp bu iki değeri, piyasadaki zarar durdurma noktasını hesaplamak için kullanıyoruz. Ancak bu pek de mantıklı değil çünkü piyasanın sizin kurallarınızı veya işlem hacminizi göz önünde bulundurması için bir neden yok. Bu mantık geriye doğru işlemeli.
Zarar durdurma emirlerini, fiyat grafiklerine dayanarak gerçekten mantıklı bir yere yerleştirmeliyiz. Varsayalım fiyat grafiğine bakıyoruz ve stop emri yerleştirmek için 0,6680 seviyesinde 80 pip’in uygun olduğunu görüyoruz (stop emirleri için uygun yer bulmayı daha sonra tartışacağız). Ancak bir sorun var çünkü pozisyon büyüklüğümüz 10,000 ve potansiyel kaybımız da 80 $ ki bu durumda para yönetim kuralımız ihlal ediliyor. Bu kabul edilebilir bir durum değil bu nedenle, hala 50 $ risk alırken, 0.6680 seviyesinde hangi mantıklı noktaya stop emri yerleştirebiliriz? Aslında, çalışacağımız sadece üç tane değişken var ve maksimum zarar ve stop yerimize çoktan karar verdik. Değiştirebileceğimiz tek parametre, işlem miktarıdır ve yapmamız gereken de budur. Eğer pozisyon büyüklüğünü, 50/80 x 10.000 = 6.250'ye göre ayarlarsak herşey çözülmüş olur. Stop emrimizi mantıklı bir yere koyarken, sadece 50 $ risk ederek kuralımıza da uymuş oluruz.
Özet olarak, stop seviyenizin, işlem boyutunu belirlemesini sağlayın, tam tersi olmasın!
Peki Stop emri nerede olmalıdır?
Her bir işlemcinin, stop emri yerleştirmede farklı bir yöntemi vardır ancak pek çoğunun ortak yönü: bir stop emri, işlem yönü hakkında yanlış karar vermiş olduğunuzun açıkça belli olduğu noktada tetikleneceği bir yerde olmalıdır. Pek çok yatırımcı, sadece en yakın en yüksek/en düşük veya direnç/destek çizgisine bakıp stop emrini diğer tarafa yerleştiriyor. Ancak fiyatlar sürekli yanlış kırılmalar gösterir bu nedenle bu bariz destek/direnç noktalarının kırılması, fiyatın o yönde devam edeceği anlamına gelmiyor.
Fiyatın “gerçek anlamda” aleyhinize ilerlediğini gösteren bir seviyeyi nasıl bulabilirsiniz? Bunu zıt yönde bir pozisyon açacakmış gibi düşünerek yapabilirsiniz. İşlemin o yönde ilerleyeceğini hangi fiyat hareketi veya gösterge sinyali size söyleyecektir? Bunu doğrulamak için neye ihtiyacınız var? Örneğin, gerçek işleminizin, 118,40 seviyesinde USD/JPY paritesinde uzun pozisyon olacağını varsayalım. 118,10 seviyesinde çift dip formasyonu var ve işlemcilerin pek çoğu muhtemelen stop emirlerini bu seviyenin biraz altına yerleştirecektir. Ancak, bu paritede kısa pozisyon açmak isteyip istemediğinizi düşünmeye başlıyorsunuz. “Tabii ki, eğer çift dipte kırılırsa, dikkatimi çekebilir ama yeterli değil. Düşüş trendine gerçekten ikna olmam için, önce 117.90 seviyesinde önce alçak bir yükseliş gerçekleştirip sonra bu konsolidasyon alanını biraz aşağı doğru geçerek bir geri dönüş sergilemesi gereklidir," diye düşünebilirsiniz. Net alış pozisyonu konusunda haklıysanız, fiyatın kesinlikle olmayacağı bir yer buldunuz. Bu nedenle stop emrinizi buraya yerleştirdiğinizde, stoplanma olasılığınız düşecektir.
Tabii ki bunu yapmak için grafik paterni kullanmak zorunda değilsiniz. Benzer bir prosedür için kendinizi rahat hissedeceğiniz her türlü göstergeyi de kullanabilirsiniz. Diyelim hareketli ortalamaları seviyorsunuz. 10-periyodluk hareketli ortalama, 50 periyodluk hareketli ortalamanın altına geçtiğinde bunun düşüş trendi göstereceğini düşünebilirsiniz. Grafiğe baktığınızda, bu kırılmanın, fiyat 117,75 seviyesine ulaşana kadar gerçekleşmediğini görebilirsiniz bu nedenle belki de stop emri yerleştirmek için güzel bir noktadır. Benzer prosesler için Fibonacci düzeltme seviyeleri, Bollinger bantları veya diğer araçlardan birini kullanabilirsiniz.
Amaç, fiyatın sizin işleminizin tersi yönünde hareket edeceğine tamamen ikna olduğunuz bir noktaya stop emri yerleştirmektir. Emrinizi, diğer insanların stoplarının olduğu bariz noktalara yerleştirmeyin!
“Stop emri avcılarıyla” savaşmayın Onlara katılın!
Stop emrinizi, lokal tepe/vadinin hemen arkası veya yuvarlak sayıların hemen yanı gibi bariz yerlere yerleştirmeniz doğru değildir ve bunun nedenlerinden birisi, stop emri avcıları genellikle bu lokasyonlarda stop emirlerini tetiklemeyi deneyeceklerdir. Bir önceki yazımda bunu nasıl ve neden yaptıklarını söylemiştim bu nedenle şimdi bu uygulamadan nasıl fayda sağlayacağınıza bir bakalım.
Bir önceki makalede, AUD/USD paritesinin, 0.7540 bölgesinden düşeceğine ikna olduğum bir işlemi anlatmıştım. 0.7570 seviyesi yakınlarında lokal bir tepe vardı bu nedenle stop emrimi oraya yerleştirdim ve fiyat o noktayı geçer geçmez de pozisyonum kapandı. Fiyat düştüğünde 0.7530 seviyesinde başka bir kısa pozisyona girdim. Sanırım açgözlü olmanın cezasını çekmiştim çünkü yeni stop emrimi, bir önceki işlemde çıktığım seviye olan 0.7580 seviyesine koydum. “İki kere arka arkaya gerçekleşmesinin imkanı yok,” diye düşündüm ama yanılmışım. Fiyat, 0.7580 seviyesinin üzerine çıkmış, beni işlemden atmış ve tekrar düşmeye başlamıştı!
Bunun yerine ne yapabilirdim? Son yükselişin, yatırımcıların stop emirlerini yerleştirecekleri bariz bir nokta olduğunu bilerek, bu alandan sanki salgın hastalık varmış gibi kaçmalıydım. 0.7620 bölgesinin biraz üzerinde kısa bir konsolidasyon alanı vardı ve bu bölge o kadar bariz olmadığından stop emrim için daha güvenli bir bölge olacaktı. Ama o zaman da daha büyük bir risk almış olacak ve bu riski telafi etmek için de pozisyon hacmimi düşürmek zorunda kalacaktım. Ama…ama daha güzel bir giriş şansı yakalayabilirdim!
İşte burada, stop emri avcılarını kendi çıkarıma kullanma fikri doğdu. Herkesin stop emirlerini muhtemelen 0,7570 seviyesi civarına yerleştirdiğini ve stop emri avcılarının (bazen) iş başında olduğunu bilerek, bilinçli bir tahmin yapıp, avcıların bu stopları saf dışı bırakmak için fiyatı yükseltmeyi deneyeceklerini düşünebilirim. Bu nedenle, 0.7530 fiyatından piyasaya girmek yerine, 0.7570 seviyesinde bir giriş emri verebilir ve stop emri avcılarının, fiyatı o seviyeye iterek bana iyilik yapmalarını bekleyebilirdim. Daha sonra, koyun sürüsü ile birlikte pozisyonumun kapanması yerine, bilgili ağır toplarla 0.7570 seviyesinde, kısa pozisyonla işleme girebilirdim.
Bu işin anahtarı, daha iyi bir giriş için bekleyecek sabra sahip olmaktır. Bu işlem taktiği üzerinde de bazı değişiklikler vardır. Eğer stop emri avcılarının, giriş noktası için beklediğiniz fiyata yükselme sağlayacağından emin değilseniz (veya stop emri avcılarının varlığından bile emin değilseniz), o anki fiyattan işleminizin bir kısmını girmek isteyebilir ve daha iyi bir giriş fiyatında da kalan miktar için emir yerleştirebilirsiniz. Bu şekilde, stop emri avcıları, onlardan faydalanmak üzere hazırladığınız bu zekice planı yürürlüğe koymazsa, daha küçük miktarla olsa da hala işleme devam edersiniz. Bu aynı zamanda stop emrinizin uzakta olma gerçeğini telafi eder.
Sonuç
Özetlemek gerekirse:
1. Önce stop seviyenizi seçin, daha sonra pozisyon büyüklüğünüzü ona göre ayarlayın, sakın tam tersini uygulamayın.
2. Stop emri için iyi bir yer bulmak için, işlemi, stop emri yönünde yapacakmış gibi düşünün. Gerçekten o yöne doğru ilerlediği konusunda fiyatın sizi ikna etmesi için nerede olması gerekir?
3. Stop emrinizi, en yüksek ve en düşük noktaların hemen yanına, bariz destek/direnç seviyelerinin hemen altına veya yuvarlak sayıların hemen çevresine yerleştirmeyin.
4. Giriş emrinizi, pek çok insanın stop emri yerleştirdiğini düşündüğünüz noktaya yerleştirerek, stop emri aktivitesini lehinize çevirebilirsiniz.
Umarım bu söylediklerim, daha başarılı stop emirleri yerleştirmenize yardım eder ve sık sık işlemden atılmasına, özellikle de işlem yönü konusunda haklı olduğunuzda önler. Belki de FOREX piyasasında stop emri kullanmamaya yemin etmiş olan pek çok insan bu kararı tekrar gözden geçirir. Hepinize başarılı işlemler diliyorum!
Yazar hakkında
Scott Percival, FOREX piyasasında fiyat hareketlerini çalışmak için matematik ve bilimsel yöntem kullanmaya yönelik bir site olan Market-geeks.com’da, FOREX İSTATİSTİK ARAŞTIRMA MERKEZİ'nde Araştırma Direktörüdür. Northeastern Üniversitesi İnşaat Mühendisliğinden derece ile mezun olan Percival, Fidelity Investments adlı şirkette Yetkili Temsilci ve trading eğitmeni olarak çalışmaktadır. Son zamanlarda ise tam zamanlı FOREX yatırımcısı olma amacına doğru çalışmaktadır.